Υπέρβαρο Άλογο

Άρθρα

Υπέρβαρο Άλογο

Διατροφή

N.Ι.Αναστασόπουλος,D.V.M.
Ιππίατρος
τηλ:6972039643

Το τάισμα είναι από τις πιο δύσκολες δουλειές ενός ιδιοκτήτη αλόγου.
Εν τούτοις,πολλά άλογα αν έχουν την ευκαιρία, θα φάνε περισσότερο από ότι χρειάζονται ζημιώνοντας έτσι την υγεία τους.
Ασχετα με το πόσο θέλει το άλογό σας να φάει,το υπερβολικό τάισμα δεν επιτρέπεται.
Παραπάνω κιλά τροφής θέτουν σε κίνδυνο κάθε σύστημα του οργανισμού.Η σωστή στρατηγική είναι να παρέχουμε τροφή και άσκηση στις κατάλληλες ποσότητες ουτως ώστε το άλογο να είναι υγιές και σε φόρμα.
Η διατήρηση του ιδανικού βάρους δεν είναι παντα εύκολη. Μερικά άλογα παίρνουν εύκολα βάρος και το χάνουν δύσκολα. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται λιγότερες θερμίδες για να διατηρηθούν σε φόρμα.
Ειδικά τά πόνυ φαίνεται να αποθηκεύουν την περίσσια ενέργεια σε λίπος. Πολλά ενήλικα άλογα ειδικά της μέσης ηλικίας αρχίζουν να κρατούν το περίσσιο βάρος λόγω μειωμένης άσκησης και χαμηλού μεταβολισμού.
Όταν το περισσό βάρος γίνεται υπερβολικό χαρακτηρίζουμε το άλογο παχύσαρκο.

Το υπερβολικό βάρος και η διατροφή έχουν πολλές αρνητικές επιπτώσεις,όπως:
1.   αυξημένη πίεση στην καρδιά και τους πνεύμονες
2.   μεγάλο κίνδυνο εμφάνισης ενδονυχίτιδος
3.   κίνδυνο εμφάνισης ορθοπεδικών προβλημάτων(σε αρθρώσεις και οστά) σε νεαρά,αναπτυσσόμενα άλογα.
4.   μεγαλύτερη πίεση στις αρθρώσεις και τά πόδια.
5.   χειροτέρευση των συμπτωμάτων της αρθρίτιδος.
6.   λιγώτερο εύκολο για το άλογο να ανταπεξέλθει σε ψηλές θερμοκρασίες και να αποβάλλει την θερμότητα μετά από άσκηση.
7.   συσσώρευση λίπους γύρω από τά κύρια όργανα δυσκολεύοντας την λειτουργία τους.
8.   ελάττωση της αναπαραγωγικής ικανότητος.
9.   περισσότερο νωθρό και κουράζεται εύκολα.

Εκτίμηση της σωματικής κατάστασης

Όταν αναφερόμαστε στην ιδανική κατάσταση του αλόγου η ομορφιά θέλγει το μάτι του παρατηρητή.
Για παράδειγμα, ένα αγωνιστικό άλογο endurance είναι λεπτότερο από ένα άλογο επιδείξεων.
Επειδή η ιδανική κατάσταση βάρους είναι υποκειμενική , οι επαγγελματίες χρησιμοποιούν ένα σύστημα αξιολόγησης για να υπάρχει αντικειμενική εκτίμηση.
Η φυσική κατάσταση του αλόγου αξιολογείται εκτιμώντας με την επισκόπηση και τήν ψηλάφηση σέ 6 σημεία κλειδιά στο σώμα. Τά αποτελέσματα μετρώνται με βαθμούς από 1-9,δηλαδή από ισχνός έως υπερβολικά ευτραφής(παχύς).

Σημεία κλειδιά για την αξιολόγηση της φυσικής κατάστασης

1.   η ποσότητα της σάρκας ή του λίπους πού υπάρχει στον τράχηλο(περιοχή κατω από την χαίτη).
2.   ακρωμία
3.   οσφυική χώρα
4.   βάση της ουράς
5.   πλευρά του θώρακος
6.   πίσω από τον ώμο

Περιγραφή βαθμών αξιολόγησης

Βαθμός 1. Το άλογο είναι ισχνό. Οι αποφύσεις της σπονδυλικής στήλης,τά πλευρά,η βάση της ουράς(και οι αποφύσεις των κοκκυγικών σπονδύλων) προβάλουν έντονα.Η δομή των οστών της ακρωμίας του ώμου και του τραχήλου διαγράφεται και δεν διαπιστώνεται πουθενά ίχνος λίπους.

Βαθμός 2. Πολύ λεπτό. Οι αποφύσεις της σπονδυλικής στήλης είναι εμφανείς.Τά πλευρά,η βάση της ουράς και τά οστά της λεκάνης προβάλλουν.Τά οστά στην ακρωμία,τον τράχηλο και τους ώμους ξεχωρίζουν αμυδρά.

Βαθμός 3. Λεπτό.Οι αποφύσεις της σπονδυλικής στήλης προβάλλουν αλλά καλύπτονται από λίπος μέχρι την μέση.Πολύ λίγο λίπος διαπιστώνεται με την ψηλάφηση στα πλευρά,αλλά τά πλευρά προβάλλουν εμφανώς.Η βάση της ουράς προβάλλει αλλά δεν περιγράφονται εμφανώς οι κοκκυγικοί σπόνδυλοι.Οι ώμοι,η ακρωμία και ο τράχηλος τονίζονται.

Βαθμός 4. Ελαφρώς λεπτό. Τά πλευρά μόλις φαίνονται ,υπάρχει λίπος στην βάση της ουράς.Οι κοκκυγικοί σπόνδυλοι δεν φαίνονται,η ακρωμία,ο τράχηλος και οι ώμοι δεν είναι εμφανώς λεπτοί.Τό δέρμα επάνω στην οσφυική χώρα δεν έχει υποδόριο λίπος και είναι σφιχτό.

Βαθμός 5. Μέτριο. Η οσφυική χώρα είναι επίπεδη.Τά πλευρά δεν είναι αρκετά εμφανή αλλά ψηλαφώνται.Στήν βάση της ουράς το λίπος είναι ελαφρώς σπογγώδες. Η ακρωμία είναι στρογγυλή και ο τράχηλος και οι ώμοι είναι αρμονικά δεμένοι με το υπόλοιπιο σώμα.

Βαθμός 6. Μέτρια σαρκώδες. Υπάρχει ελάχιστο υποδόριο λίπος στην οσφυική χώρα.Μαλακή αίσθηση λίπους γύρω από την βάση της ουράς.Τό λίπος στα πλευρά έχει σπογγώδη υφή.Υπάρχουν μικρά αποθέματα λίπους στις πλευρές τις ακρωμίας,πίσω από τους ώμους και κατά μήκος των πλευρών του τραχήλου.

Βαθμός 7. Σαρκώδες. Υπάρχει αισθητό υποδόριο λίπος στην οσφυική χώρα. Τά πλευρά μπορούν να ψηλαφηθούν αλλά υπάρχει λίπος μεταξύ τους.Τό λίπος στην βάση της ουράς είναι μαλακό.Υποδόριο λίπος είναι αισθητό στην ακρωμία,τον τράχηλο και πίσω από τους ώμους.

Βαθμός 8. Παχύ. Υπάρχει υποδόριο λίπος στην οσφυική χώρα πού αρχίζει να καλύπτει την κοιλιά. Τά διαστήματα μεταξύ των πλευρών είναι τόσο γεμάτα από λίπος πού είναι δύσκολο να φηλαφήσουμε τά πλευρά.Η περιοχή στην ακρωμία είναι γεμάτη με λίπος και το λίπος στην βάση της ουράς είναι πολύ μαλακό. Η περιοχή μεταξύ των ώμων είναι γεμάτη με σάρκα και υπάρχει λίπος αποθηκευμένο μεταξύ των γλουτών.

Βαθμός 9. Υπερβολικά παχύ.Τό υποδόριο λίπος της οσφυικής χώρας εμφανώς συνεχίζει προς την κοιλιά. Το λίπος στα πλευρά είναι υπό μορφή μπαλωμάτων.Υπάρχει εξόγκωμα λίπους γύρω από την βάση της ουράς.,την ακρωμία,τους ώμους και τον τράχηλο.Τό λίπος μεταξύ των γλουτών προκαλεί τριβή μεταξύ τους κατά την κίνηση.Η κοιλιά είναι σαρκώδης.

Για τά περισσότερα ο βαθμός αξιολόγησης 5-6 είναι ικανοποιητικός. Όμως για ένα άλογο αθλητή το σωματικό βάρος παίζει μεγάλο ρόλο στην απόδοσή του.

Αλογα polo,endurance και ιπποδρομιών είναι σε φόρμα όταν ο βαθμός αξιολόγισης είναι 4(ελαφρώς λεπτό),ενώ τά άλογα πού προορίζονται για show χρειαζονται βαθμό 7(σαρκώδη) για να είναι ευπαρουσίαστα.

Όταν ταίζουμε ένα άλογο να φθάσει στο βαθμό 8 πιέζουμε τά όρια της υγείας του.Α λογα με βαθμό 8 ή 9 πρέπει σίγουρα να χάσουν βάρος.
Προσκόλληση σε ένα πρόγραμμα άσκησης και περίσκεψη όταν ταίζουμε καρπό ή έτοιμη τροφή είναι αναγκαία.
Αυξάνοντας την ποσότητα της άσκησης ανεβάζουμε τον μεταβολισμό του αλόγου και καίει περισσότερες θερμίδες. Παρέχοντας δίαιτα με λιγότερες θερμίδες αναγκάζουμε το άλογο να χρησιμοποιήσει τά αποθέματα λίπους.
Ακόμα και αν μειώσουμε τις θερμίδες, το σιτηρέσιο πρέπει να είναι ισοροπημένο ώστε να παρέχει τά απαραίτητα συστατικά. Χρειάζεται ένα πρόγραμμα διατροφής πού θα μειώσει το βάρος χωρίς να δημιουργήσει παρενέργειες.

Οδηγίες.

1.   Η απώλεια βάρους πρέπει να είναι μία αργή και σταδιακή διαδικασία πού δεν δημιουργεί stress και μεταβολικές διαταραχές.
2.   Οι αλλαγές στο είδος και την ποσότητα της τροφής να γίνουν σταδιακά.Η ποσότητα του καρπού ή της έτοιμης τροφής να μην μειώνεται περισσότερο από 10% μέσα σε 7-10 ημέρες.
3.   Να υπάρχει πάντα καθαρό νερό ώστε τόσο το πεπτικό όσο και τά άλλα συστήματα του οργανισμού να μπορούν να δουλεύουν σωστά ώστε να αποβάλλουν τις άχρηστες ουσίες.
4.   Επιλέξτε τροφές πού περιέχουν υψηλή ποιότητα φυσικών ινών αλλά είναι χαμηλής ενέργειας. Πάντα να ζυγίζετε την τροφή.
5.   Παρακολουθήστε την πρόοδο του αλόγου χρησιμοποιώντας την μεζούρα βάρους.
6.   Σταδιακά αυξήστε την άσκηση του αλόγου.Οσο προσαρμόζεται το άλογο στην άσκηση σταδιακά μπορεί να αυξηθει ο χρόνος και η ένταση. Μερικά άλογα είναι πολύ νωθρά γιαυτό δεν πρέπει να βασίζεστε στην άσκηση πού θα κάνει μόνο του σε έναν ελεύθερο χώρο,αλλά να τά δουλέψετε εσείς(συραγωγέας,ιππασία,αμαξοδήγηση,κλπ).
7.   Επιλέξτε τροφές χαμηλές σε λίπος,διότι το λίπος είναι πηγή ενέργειας.
8.   Ελαττώστε την ποσότητα τριφυλλιού και αντικαταστήστε το με χόρτο(π.χ. τσαιρόχορτο ή χόρτο βρώμης χωρίς τον καρπό) για να μειωθούν οι θερμίδες.Ετσι το άλογο θα καλύψει την ανάγκη του να μασάει,θα έχει γεμάτο το στομάχι του και δεν θα βαριέται.(καλό είναι να γίνεται ανάλυση των τροφών για υπολογισμό βιταμινών ,ιχνοστοιχείων και θρεπτικών ουσιών).
9.   Ταίστε ξεχωριστά από άλλα άλογα γιατί το υπερβαρο άλογο θα έχει πρόσβαση στην τροφή των άλλων.
10.   Η τροφή πρέπει να είναι ισορροπημενη ανάλογα με την ηλικία και την δραστηριότητα του αλόγου.Πιθανόν να χρειάζεται να δώσετε ένα συμπλήρωμα ιχνοστοιχείων και βιταμινών για να καλυφθούν οι διατροφικές ανάγκες.

Η φουσκωμένη κοιλιά λόγω διατροφής με άχυρο δεν είναι παχυσαρκία.
Για να ελλατώσουμε τον όγκο της κοιλιάς πρέπει να μειωθεί η ποσότητα της τροφής. Ένα ισορροπημένο σιτηρέσιο είναι ένας σωστός τρόπος να μειώσουμε την τροφή χωρίς να επιρρεάσουμε αρνητικά τις διατροφικές ανάγκες του αλόγου.
Σημείωση:τά πουλάρια έχουν φουσκωμένη κοιλιά όταν έχουν εσωτερικά παράσιτα.

Όταν τελικά το άλογο φθάσει στο ιδανικό βάρος , για να το διατηρήσει πρέπει σταδιακά να διατραφεί με τέτοιο τρόπο πού να διατηρήσει αυτό το σωματικό βάρος. Η άσκηση είναι σημαντικός παράγων για να διατηρηθεί σε φόρμα.
Επειδή η παχυσαρκία μπορεί να επηρρεάσει την υγεία του αλόγου συμβουλευτείτε τον ιππίατρο,ο οποίος θα κάνει εξετάσεις στο άλογο και θα το παρακολουθεί κατά την διάρκεια της απώλειας βάρους.